Mount Everest to nazwa, która natychmiast przywodzi na myśl najwyższy punkt na Ziemi. Ale czy na pewno? W tym artykule, jako Igor Czerwiński, zabieram Was w podróż, aby nie tylko potwierdzić jego oficjalną wysokość i lokalizację, ale także zgłębić alternatywne sposoby mierzenia gór, poznać fascynującą historię jego zdobywania oraz przyjrzeć się współczesnym wyzwaniom, jakie stawia przed śmiałkami.
Mount Everest: 8848,86 m n.p.m. i inne zaskakujące fakty o najwyższej górze świata
- Mount Everest, o wysokości 8848,86 m n.p.m., jest oficjalnie najwyższą górą na świecie, położoną w Himalajach na granicy Nepalu i Chin.
- Lokalnie znany jest jako Czomolungma ("Bogini Matka Śniegu") i Sagarmatha ("Czoło Nieba").
- Definicja "najwyższy" może się różnić: Mauna Kea jest najwyższa od podstawy, a Chimborazo najbardziej oddalony od środka Ziemi.
- Góra wciąż rośnie o kilka milimetrów rocznie z powodu ruchu płyt tektonicznych.
- Pierwszego wejścia dokonali Sir Edmund Hillary i Tenzing Norgay w 1953 r., a Polacy mają na koncie pierwsze zimowe wejście (Cichy i Wielicki) oraz wejście Wandy Rutkiewicz jako pierwszej Polki i Europejki.
- Współczesne wyprawy są bardzo kosztowne (od 39 000 USD do ponad 200 000 zł) i wiążą się z poważnymi zagrożeniami, takimi jak choroba wysokościowa czy "korki" w strefie śmierci.
Zacznijmy od faktów, które są bezdyskusyjne. Mount Everest, znany również jako Czomolungma, jest oficjalnie uznawany za najwyższą górę na świecie. Jego aktualna, wspólnie ogłoszona przez Nepal i Chińską Republikę Ludową wysokość, to 8848,86 m n.p.m. Ten precyzyjny pomiar został ogłoszony 8 grudnia 2020 roku, co zakończyło wieloletnie dyskusje i niepewności co do dokładnej wysokości szczytu.
Lokalnie Mount Everest nosi nazwy, które odzwierciedlają szacunek i podziw miejscowych społeczności. Po tybetańsku góra nazywana jest Czomolungma, co w tłumaczeniu oznacza "Bogini Matka Śniegu". Z kolei po nepalsku, nosi nazwę Sagarmatha, czyli "Czoło Nieba". Obie nazwy doskonale oddają majestat i duchową wagę tego potężnego szczytu.
Geograficznie, Mount Everest dumnie wznosi się w paśmie Himalajów Wysokich, będąc częścią potężnego łańcucha górskiego, który rozciąga się przez wiele krajów Azji. Co ciekawe, jego wierzchołek leży dokładnie na granicy dwóch państw: Nepalu i Chińskiej Republiki Ludowej, a konkretnie na terytorium Tybetu. To sprawia, że szczyt jest dostępny z dwóch stron, choć każda z nich stawia przed wspinaczami nieco inne wyzwania.
Jak mierzy się góry? Zaskakujące definicje "najwyższy"
Kiedy mówimy o "najwyższej górze", zazwyczaj myślimy o jej wysokości nad poziomem morza. Mount Everest jest tu bezkonkurencyjny. Jednak, jak się okazuje, pojęcie "najwyższej góry" może być interpretowane na kilka sposobów, a w zależności od przyjętych kryteriów, na podium stają zupełnie inne szczyty. To fascynujące, jak różne perspektywy mogą zmienić nasze postrzeganie rekordów.
Weźmy na przykład Mauna Kea, wulkan na Hawajach. Nad poziomem morza wznosi się na "zaledwie" 4205 metrów, co blednie w porównaniu z Everestem. Ale to tylko wierzchołek góry lodowej, a raczej wulkanu! Mierzona od swojej podstawy, która spoczywa na dnie Oceanu Spokojnego, Mauna Kea osiąga imponującą wysokość około 10 210 metrów. To czyni ją najwyższą górą na świecie, jeśli mierzymy ją od podstawy do szczytu.
Innym zaskakującym pretendentem do tytułu "najwyższej" jest Chimborazo w Ekwadorze. Jego wysokość nad poziomem morza to 6263 metry. Dlaczego więc jest tak wyjątkowy? Odpowiedź leży w kształcie Ziemi. Nasza planeta nie jest idealną kulą jest spłaszczona na biegunach i "wybrzuszona" na równiku. Chimborazo znajduje się bardzo blisko równika, co oznacza, że jego wierzchołek jest najbardziej oddalonym punktem od środka Ziemi. Jest o ponad 2 kilometry dalej od jądra Ziemi niż szczyt Mount Everestu! To pokazuje, jak kontekst pomiaru zmienia wszystko.
Co więcej, Mount Everest nie jest statyczny. Dzięki nieustannemu naciskowi płyty indyjskiej na płytę eurazjatycką, góra wciąż rośnie w tempie kilku milimetrów rocznie. To żywy dowód na dynamiczne procesy geologiczne, które kształtują naszą planetę. Oznacza to, że za kilkadziesiąt lat, być może będziemy mówić o nieco innej, jeszcze większej wysokości Everestu.
Historia ludzkiej determinacji: Pierwsi zdobywcy Everestu
Historia Mount Everestu to nie tylko liczby i geologia, ale przede wszystkim opowieść o ludzkiej determinacji, odwadze i dążeniu do przekraczania granic. Od dziesięcioleci najwyższy szczyt świata fascynował i wzywał, stając się ostatecznym sprawdzianem dla wspinaczy z całego globu. To historia pełna triumfów, ale i tragedii, która na zawsze wpisała się w annały himalaizmu.
Punktem zwrotnym w historii zdobywania Everestu było pierwsze potwierdzone wejście na szczyt, które miało miejsce 29 maja 1953 roku. Bohaterami tego historycznego osiągnięcia byli nowozelandzki himalaista Sir Edmund Hillary oraz Szerpa Tenzing Norgay z Nepalu. Ich sukces, poprzedzony wieloma nieudanymi próbami innych ekspedycji, otworzył nowy rozdział w historii himalaizmu i zainspirował kolejne pokolenia wspinaczy.
Polska również ma swoje bardzo ważne miejsce w historii zdobywania Everestu. Szczególnie dumny jestem z osiągnięcia Wandy Rutkiewicz, która 16 października 1978 roku jako pierwsza Polka i Europejka (a trzecia kobieta na świecie) stanęła na szczycie Mount Everestu. To był moment, który pokazał siłę i determinację polskich himalaistek, inspirując wiele kobiet na całym świecie do podążania za swoimi marzeniami.
Nie można też zapomnieć o historycznym pierwszym zimowym wejściu na Mount Everest, dokonanym przez Leszka Cichego i Krzysztofa Wielickiego 17 lutego 1980 roku. To było przełomowe osiągnięcie na skalę światową, które zapoczątkowało złotą erę polskiego himalaizmu zimowego, znanego jako "Lodowi Wojownicy". Ich wyczyn udowodnił, że ludzki organizm jest zdolny do przetrwania w najbardziej ekstremalnych warunkach. Warto też wspomnieć o Jerzym Kukuczce, który jako drugi człowiek na świecie zdobył Koronę Himalajów i Karakorum, w tym Everest, co tylko podkreśla rangę polskich osiągnięć w najwyższych górach świata.
Wyprawa na Everest dzisiaj: Marzenie czy komercja?
Współczesne wyprawy na Mount Everest to już zupełnie inna historia niż te sprzed kilkudziesięciu lat. Dziś, obok osobistych marzeń o zdobyciu najwyższego szczytu, coraz silniej widać rosnącą komercjalizację. Everest stał się celem dla wielu, nie tylko dla doświadczonych himalaistów, ale także dla zamożnych turystów, co rodzi nowe wyzwania i kontrowersje.
- Koszty wyprawy: Zdobycie Mount Everestu to przedsięwzięcie niezwykle kosztowne. Samo pozwolenie na wejście od strony nepalskiej to wydatek rzędu 15 000 USD (cena obowiązująca od 2025 r.). Całkowity koszt komercyjnej wyprawy, obejmujący sprzęt, przewodników (Szerpów), tlen, wyżywienie i logistykę, może wahać się od 39 000 USD do nawet ponad 200 000 zł, w zależności od standardu oferowanego wsparcia i luksusów.
-
Główne zagrożenia: Mimo postępu technologicznego i lepszego przygotowania, Everest nadal pozostaje śmiertelnie niebezpieczny. W "strefie śmierci" (powyżej 8000 m n.p.m.) na wspinaczy czyhają liczne zagrożenia:
- Choroba wysokościowa: Największy zabójca, prowadzący do obrzęku mózgu lub płuc.
- Ekstremalne temperatury: Spadające nawet do -40°C, zwiększające ryzyko odmrożeń.
- Silny wiatr: Często przekraczający 100 km/h, utrudniający poruszanie się i zagrażający bezpieczeństwu.
- Lawiny i szczeliny lodowcowe: Nieprzewidywalne zagrożenia, które mogą pojawić się w każdej chwili.
- Krytyczny niedobór tlenu: Powietrze jest tak rozrzedzone, że ludzki organizm nie jest w stanie długo funkcjonować bez dodatkowego tlenu.
Rosnąca popularność Everestu ma niestety także swoje ciemne strony. Jednym z najbardziej widocznych problemów są "korki" na drodze do szczytu. W dniach sprzyjającej pogody, setki wspinaczy tworzą długie kolejki, czekając na swoją kolej, aby wejść lub zejść. To zwiększa ryzyko, zmuszając ludzi do dłuższego przebywania w śmiertelnie niebezpiecznej strefie śmierci. Dodatkowo, wzmożony ruch turystyczny generuje problem odpadów butli tlenowych, sprzętu, a nawet ludzkich ekskrementów, które zaśmiecają górę, stanowiąc poważne wyzwanie ekologiczne dla tego unikalnego środowiska.
